یخزارها و یخبندان یخزار توده عظیمی از یخ است که از تراکم و تبلور دوباره برف در خشکی به وجود می آید و دارای نشانه هایی از حرکت در گذشته و حال است . یخزارها در نقاطی تشکیل می شوند که مقدار بارش برف در زمستان بیش از مقدار ذوب آن در تابستان باشد . وقتی بارش به ارتفاعات زیاد یا عرضهای جغرافیایی بالا می بارد بلافاصله به زمین نفوذ نکرده یا جاری نمی شود . بلکه این آبها جزء توده بزرگ یخهای متحرک ، یعنی یخزار در می آیند . فقط کمی بیش از دو درصد از آبهای جهان به صورت یخزار هستند . حدوداً هزاران یخزار نسبتاً کوچک در نواحی کوهستانی وجود دارند . چنین یخزارهایی ، به دره های کوهستانی محدود بوده و غالباً به نام یخزارهای آلپی نامیده می شوند . در مقیاس دیگر ، یخزارهای قاره ای تجمعات عظیمی از توده های یخی هستند که محدود به دره ها نبوده بلکه نواحی وسیعی از سطح زمین را اشغال می کنند . دو توده عظیم یخی امروزه در زمین وجود دارد که قسمت اعظم جزیره گرینلند و قطب جنوب را پوشانده است . حرکت یخزارها را عموماً به صورت جریان عنوان می نمایند .حرکت یخزار دو نوع است : 1- حرکت داخلی در درون یخ 2- سریدن اجرام یخی بر زمین همان طور که نیروی اصطکاک ، حرکت یخ در کف یخزار را کند می کند ، نیروی کششی دیواره های دره نیز سبب می شود تا یخ در وسط دره بیشترین سرعت را داشته باشد . پیشروی بعضی از یخزارها با دوره هایی از حرکت بسیار سریع یخزار مشخص می شود که به آن جریان غیرعادی می گویند . بر اثر ذوب یخ مواد سنگی در اندازه های مختلف رها می شوند . تمام این نشانه ها حاکی از آن است که یخ ، قطعات مختلفی را از کف و دیواره های دره ها کنده و به پایین دست انتقال داده است . یخزارها عمدتاً به دو طریق زمین را می فرسایند . اولاً ، وقتی یخزار بر روی سنگ بستر دارای سطح شکسته جریان می یابد ، قطعات سنگی را لق کرده و از جا می کند و آنها را جزو یخ درآورده و با خود حمل می کند . این فرایند ، را صاف کردن یا سنگ کنی می نامند و در محلی رخ می دهد که یخ ذوب شده و به داخل ترکها و درزهای موجود در سنگ بستر نفوذ کرده و دوباره منجمد می شود . وقتی آب انبساط می یابد ، اهرم نیرومندی را به وجود می آورد که سنگها را در جای خود لق می کند . بدین طریق رسوباتی با اندازه های مختلف از ذراتی در حد آرد تا قطعاتی به بزرگی یک خانه جزء بار یخزار در می آیند . فرآیند فرسایشی مهم دیگر سایش است . وقتی ذرات موجود در یخ بزرگ باشند خراشها و شیارهای طویلی به نام خشها یا شیارهای یخزاری در آنها به وجود می آید . یخزارها دره ها را پهنتر ، گودتر و صافتر می کنند ، به طوری که دره دارای شکل V به ناودان یخزاری با شکل U تبدیل می شود. چون میزان فرسایش یخزاری به ضخامت یخ بستگی دارد ، لذا ساقه یا بدنه اصلی یخزار نسبت به شاخه های فرعی آن گودتر می شود . بعد از عقب نشینی یخزار ، دره های فرعی در سطح بالاتری نسبت به ناودان اصلی قرار می گیرند . در این حال به آن دره های معلق می گویند . دره های معلق اغلب آبشارهای زیبایی را به وجود می آورند ، مثل آبشارهای پارک ملی یوسمیت در کالیفرنیا . در فراز دره یخزاری شکلهای مخصوصی در یخزار نقش می بندد که سیرگ نامیده می شوند . این گودیهای توخالی و کاسه ای شکل در سه طرف دارای دیواره های تند و به سمت دره باز هستند . سیرگ نمایانگر نقطه کانونی منبع یخزاری یعنی قسمت تجمع و تشکیل یخ است . فیوردها خورها یا خلیجهای گود زیبایی با دیواره های تند هستند که در بسیاری از نقاط عرضهای جغرافیایی بالا جایی که کوهها در مجاورت اقیانوسها باشند یافت می شوند . آنها نشانگر دره های یخزاری هستند که پس از عصر یخبندان ، وقتی یخ از دره ها عقب نشینی کرده و سطح آب دریاها بالا آمده ، به زیر آب رفته اند .عمق فیوردها زیاد است و در بعضی موارد به بیش از 1000 تا 1500 متر می رسد . رسوبات یخزاری از دو نوع است : 1- رسوباتی که مستقیماً توسط یخزارها نهشته می شوند و تیل نامیده می شوند . 2- رسوباتی که به وسیله آبهای حاصل از ذوب یخزارها بر جای گذاشته می شوند و برونشست نام دارند . تیل هنگامی به وجود می آید که یخزار در هنگام ذوب ، بار رسوبی خود را بر جای گذارد . شاید از گسترده ترین رسوباتی که توسط یخزارها به وجود می آیند مورنها باشند که شامل لایه ها یا پشته هایی از تیل است . مورنها انواع مختلف دارند ، بعضی از آنها منحصر به دره های کوهستانی و بقیه مربوط به نواحی تحت تأثیر یخزارهای قاره ای یا آلپی است . مورنهای کناری و میانی مربوط به نوع اول ، در حالی که مورنهای انتهایی و مورنهای تحتانی از نوع دوم است . طرف پرشیب تپه رو به جهتی است که یخ از آن جهت پیشروی می کند در حالی که طرف کم شیب آن ، مبین جهتی است که یخ به آن سو حرکت کرده است . مناطقی که زمانی تحت اشغال یخهای قاره ای قرار داشته اند برجستگی خمیده ای مرکب از ماسه و شن به وجود می آورند . این برجستگی ها ، اسکر نامیده می شوند و عبارت از رسوبات رودهای زیر یخی هستند که در نزدیکی انتهای یخزار به وجود آمده اند . ضخامت آنها به چندین متر و طول آنها به چندین کیلومتر می رسد . در بسیاری از نقاط از اسکرها شن و ماسه استخراج می کنند و به همین دلیل آنها در بعضی از نقاط به کلی از بین رفته اند . کیمها تپه هایی با دامنه های http://zamin1384.blogfa.com/post-11.aspx پر شیب هستند که مانند اسکرها از شن و ماسه تر کیب یافته اند . به نظر می رسد که کیمها زمانی به وجود آمده اند که رسوبات در قسمتهای باز یخهای راکد جمع شده اند .   __________________